Tóm tắt & review sách: Con đường chẳng mấy ai đi

CON ĐƯỜNG CHẲNG MẤY AI ĐI

Một cuốn sách siêu hay của M. Scott Peck viết về tâm lý học kinh điển, về tình yêu, phẩm giá và hành trình trưởng thành tinh thần mà bất cứ ai cũng nên đọc.
Mình cũng đồng ý với tác giả rằng: “cơ thể của chúng ta có thể trải qua rất nhiều thay đổi trong suốt chu kỳ sống, nhưng nó không tiến hóa. Nó cũng không thể nào biến đổi thành các hình mẫu thể chất mới.
Nhưng tinh thần thì khác, nó tiến hóa mạnh mẽ trong suốt cuộc đời của mỗi người. Nó có thể đạt tới những hình mẫu mới. Năng lực tinh thần có thể phát triển cho đến tận giây phút lìa đời. Dòng đời mang đến cho chúng ta vô vàn cơ hội để trưởng thành tinh thần.”
Thế nhưng sự trưởng thành đó cũng vô cùng gian nan và đầy thách thức. Đó là “con đường chẳng mấy ai đi”, vì chúng ta sợ thay đổi, sợ bước qua vùng an toàn của bản thân và sợ phải từ bỏ những hình mẫu cũ quen thuộc lâu nay.
Tuy nhiên sự trưởng thành ấy sẽ giúp ta mở mang tâm trí, hoàn thiện nhân cách, và trở thành phiên bản xuất sắc nhất của chính mình. Do vậy, “con đường chẳng mấy ai đi” xứng đáng để ta nỗ lực, dấn thân và hết mình với nó. Cùng mình làm rõ những bài học sâu sắc nhất từ cuốn sách này nhé.

1. KỶ LUẬT

“Cuộc đời này rất khó sống nhưng nó cũng rất đáng sống”. Quan trọng là ta lựa chọn sống như thế nào. Khi gặp phải vấn đề ta sẽ ca thán, trách móc, né tránh hay xông vào giải quyết? Nếu tránh né vấn đề thì nó vẫn ở nguyên ấy. Thậm chí còn trầm trọng lên theo thời gian.
Còn nếu ta tập trung tìm cách giải quyết thì vấn đề chẳng những mất đi mà ta còn trở nên mạnh mẽ, trưởng thành hơn theo năm tháng. Đó chính là sự khác biệt. “Đau đớn giúp ta khôn lớn” chính là như vậy. Đây là một câu nói rất nổi tiếng của vĩ nhân Benjamin Franklin.
Vậy làm thế nào để giúp bản thân và bé con của mình có thể trở nên mạnh mẽ để giải quyết vấn đề hóc búa được đặt ra trong đời sống? Một công cụ cực kì hữu ích, đó chính là kỷ luật.
Kỷ luật giúp ta trải nghiệm những nỗi đau về tinh thần (làm những điều không thoải mái) để giải quyết vấn đề. Đây cũng chính là phương cách hiệu quả nhất giúp ta rèn luyện sức khỏe tinh thần và tâm trí của bản thân.
Để làm chủ kỷ luật tự thân chúng ta sẽ cần làm chủ bốn công cụ sau đây.
– Trì hoãn ham muốn:
Đó là quá trình mà chúng ta sắp xếp những việc ta thích làm và phải làm. Thông thường ta sẽ lựa chọn những việc mình thích làm trước, bởi nó mang tới niềm khoan khoái ngay tức thì. Tuy nhiên chính điều này sẽ mang lại một hậu quả to lớn và lâu dài, cản trở sự phát triển của chúng ta.
Ngược lại, nếu tập trung vào việc mà ta phải làm thì sẽ tạo nên những bước tiến lớn. Quá trình này dù không thoải mái, đầy khổ sở nhưng giúp ta tạo nên những quả ngọt mai này.
Vậy nên, hãy chắc chắn vào mỗi buổi sáng khi thức dậy, ta đã có danh sách những việc quan trọng phải làm. Việc nào ta cảm thấy khó chịu, chán nhất, hại não nhất nhưng buộc phải làm nhất thì hãy dấn thân làm trước. Sau khi làm xong bạn sẽ thấy ý chí, năng lượng và tinh thần của ta tăng lên đáng kể. Những việc còn lại sẽ được ta xử lý nhanh chóng và dễ dàng.
Đừng chỉ làm điều đó một mình, hãy huấn luyện cho cả bé con của chúng ta nữa. Giúp con biết trì hoãn ham muốn để làm những việc quan trọng, cần thiết trước sẽ tạo nên một bước ngoặt to lớn cho tương lai mai này của con.
– Nhận lãnh trách nhiệm
Rất nhiều người sợ phải chịu trách nhiệm vì một điều gì đó. Bởi họ biết rằng, nếu đã chịu trách nhiệm thì phải tìm cách để giải quyết. Việc tìm ra cách giải quyết bao giờ cũng gian nan, thử thách hơn là việc đổ lỗi và kêu ca.
Có hai kiểu người mà chúng ta sẽ cần phải thay đổi ở đây. Một là ôm đồm, hai là đổ lỗi. Với người ôm đồm, họ nhận quá nhiều trách nhiệm và luôn cho rằng bản thân là người có vấn đề. Ngược lại người đổ lỗi thì không nhận trách nhiệm và luôn cho rằng bản thân không có vấn đề gì, vấn đề nằm ở những người xung quanh.
Trong hai người này thì người ôm đồm sẽ dễ giải quyết hơn. Bởi họ đã nhận ra bản thân là người có vấn đề nên rất dễ để xử lý. Còn người đổ lỗi thì họ sẽ luôn ngụp lặn trong vấn đề không lối thoát. Họ chỉ thực sự xử lý được vấn đề khi thay đổi nhận thức và dám đứng ra gánh vác trách nhiệm của mình.
Chỉ có điều, dù trong hoàn cảnh nào, ta cũng nên học cách đánh giá về phạm vi trách nhiệm của mình một cách nghiêm túc và cẩn trọng để đưa ra những giải pháp cần thiết và phù hợp nhất. Chứ không nên mù quáng ôm toàn bộ trách nhiệm về mình.
– Tôn trọng sự thật
Mỗi chúng ta ai cũng cần phải nỗ lực học hỏi để tự vẽ lên tấm bản đồ của riêng mình. Càng nỗ lực tìm tòi, càng trân trọng sự thật thì tấm bản đồ của ta sẽ càng rộng lớn và chính xác hơn.
Tấm bản đồ này chính là những điều quý giá mà ta đã học hỏi và tích lũy được. Tuy nhiên theo thời gian chúng ta sẽ nhận ra có những điều trước đó đã nghĩ rằng đúng nhưng rồi nó lại trở thành sai. Có những điều ta nghĩ rằng nó phù hợp nhưng tới thời điểm bây giờ lại không còn phù hợp nữa.
Lúc này ta cần phải tự hiệu chỉnh lại tấm bản đồ của mình. Đôi khi là đập đi xây lại tận gốc. Quá trình này sẽ khiến ta nhọc lòng, đau khổ nhưng lại mở ra một chân trời mới cho sự thay đổi và phát triển của bản thân.
– Cân nhắc trước sau
Để đạt tới sức khỏe tâm lý vững vàng, chúng ta cần có khả năng cân nhắc giữa các nhu cầu, mục tiêu, vai trò, trách nhiệm…. đối lập nhau một cách linh hoạt. Nói đúng hơn đó chính là lựa chọn những thứ để từ bỏ.
Cân nhắc xem ta cần từ bỏ điều gì, giữ lại điều gì. Dĩ nhiên ta chỉ có thể từ bỏ thứ mà ta đã có. Còn nếu chưa có nó mà ta từ bỏ thì rõ ràng ta là một cách thất bại và đang đứng ở vạch xuất phát.
Chẳng hạn, ta chỉ có thể từ bỏ việc lên chức, chuyển công tác vì gia đình nếu ta nhận được lời đề nghị của công ty. Còn nếu ngay cả lời đề nghị mà ta cũng không có thì lấy gì mà buông bỏ phải không.
Vậy nên chính việc cân nhắc, lựa chọn điều quan trọng xứng đáng để làm, để dấn thân sẽ ảnh hưởng sâu sắc tới cuộc sống của chúng ta. Đọc sách sẽ luôn khó khăn hơn xem phim, tám chuyện, nói không hay về ai đó sẽ dễ dàng hơn là cùng nhau ngồi học và luyện tập một kỹ năng mới.

2 TÌNH YÊU

Bản thân mình luôn tâm niệm rằng trên đời này không có một sức mạnh nào to lớn bằng tình yêu thương. Và mình cũng hoàn toàn đồng ý với tác giả rằng tình yêu sẽ là nguồn sức mạnh, năng lượng và động lực to lớn để giúp ta duy trì được sự kỷ luật theo thời gian.
Bởi tình yêu là ý chí chứ không phải là cảm xúc. Tình yêu khiến chúng ta phải nỗ lực không ngừng, liên tục mở rộng giới hạn của bản thân. Và nó cũng là một tiến trình tiếp nối, bao hàm cả tình yêu bản thân và yêu những người xung quanh.
Vì sao lại nói yêu không phải là một cảm xúc, là bởi vì trong tình yêu nó có cả sự cân nhắc khôn ngoan và cam kết trách nhiệm. Ta không thể nói ta yêu bé con của mình nếu ta không dành thời gian để chăm sóc, dạy dỗ và đồng hành cùng con được. Cảm xúc thì nhất thời nhưng trách nhiệm và tình yêu thương thì là mãi mãi.
Bởi khi yêu ai đó ta phải thực hiện nhiệm vụ quan tâm tới họ. Bằng việc dành thời gian chất lượng để lắng nghe những điều mà họ chia sẻ. Ta nghĩ điều này vô cùng đơn giản và dễ dàng, nhưng thực tế nó cần rất nhiều sự nỗ lực và cố gắng của chúng ta.
Thử nghĩ xem khi ta đang chịu căng thẳng, áp lực từ cuộc sống và công việc, nếu không có tình yêu thương sâu sắc với con thì làm sao chúng ta có thể gác lại mọi thứ để ngồi bình tĩnh, an yên lắng nghe những lời tâm sự, thủ thỉ, mè nheo của bé con.
Những giây phút bình yên đó chẳng những giúp gắn kết mối quan hệ giữa ta và con của mình mà còn cho con thấy rằng con thực sự rất quan trọng. Điều đó giúp con cảm nhận được giá trị thực sự của bản thân, khiến con biết yêu thương, trân trọng chính mình. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng, vun bồi sự tự tin trong con.
Trong tình yêu ta cũng phải dám: dám chịu mất mát, dám tự bước đi, dám nhận trách nhiệm và dám góp ý thẳng.
Dám chịu mất mát là khi chúng ta chấp nhận sự thay đổi, chấp nhận những nỗi đau mà mối quan hệ đó mang lại cho chúng ta. Ta chấp nhận sự thay đổi khi bé con khôn lớn, con sẽ có nhiều mối quan tâm hơn, vậy nên con sẽ ít dành thời gian cho chúng ta hơn trước. Nhưng không phải vì thế mà ta không còn yêu con nữa, ta vẫn yêu con của mình, và chấp nhận sự thay đổi đó là một tiến trình cần phải xảy ra.
Dám tự bước đi là khi ta luôn tìm cách mở rộng để phát triển bản ngã của mình. Đây cũng là cách để ta trở nên độc lập với người mà ta gắn kết, yêu thương. Không những khuyến khích người đó trở thành phiên bản xuất sắc của chính mình, mà bản thân ta cũng vậy. Ta phải liên tục tiến về phía trước, mở rộng và phát triển bản thân. Đây cũng là tiền đề để giúp mối quan hệ luôn luôn tươi mới và hấp dẫn.
Dám nhận trách nhiệm đó chính là sẵn sàng chịu đựng những khó khăn, học cách thay đổi, thích nghi để thực hiện những cam kết của mình. Khi ta có hai con, ta buộc phải cố gắng và nỗ lực nhiều hơn để có thể có đủ tài chính chăm lo cho các con. Buộc phải kỷ luật bản thân hơn, để có đủ thời gian dành cho cả hai bạn. Buộc phải rèn luyện bản thân nhiều hơn để có thân thể khoẻ mạnh, trí óc minh mẫn và năng lượng dồi dào để song hành được lâu dài với các con.
Dám góp ý thẳng là khi ta góp ý với người ta yêu thương một cách khiêm nhường. Nói đúng hơn đó chính là ta chỉ góp ý với họ khi ta biết rằng ta yêu họ đủ nhiều. Bởi khi ấy sự góp ý của ta mang tính chất xây dựng, cổ vũ, khích lệ, giúp họ thay đổi và hoàn thiện hơn. Góp ý xuất phát tình yêu thương rất khác với góp ý từ sự khinh miệt và xem thường.
Và dĩ nhiên rồi, như mình đã nói trước đó, khi chúng ta yêu ai đó, ta phải rất kỷ luật. Kỷ luật trong cách hành xử, kỷ luật trong cách nuôi dưỡng và quản lý cảm xúc của bản thân. Thậm chí là kỷ luật trong việc dành thời gian để quan tâm, săn sóc và yêu thương họ một cách tận tâm.
Một điều nữa mà có rất nhiều các cặp đôi của chúng ta bị vướng phải đó chính là yêu nhưng không biết cách biệt. Ta luôn phụ thuộc vào cảm xúc, ý chí của đối phương. Thực ra yêu là phải tách biệt, ta cùng đóng góp, cùng quan tâm tới nhau nhưng cũng cần sự tôn trọng về nhu cầu phát triển riêng của mỗi người.

3. TRƯỞNG THÀNH VÀ TÔN GIÁO

Trong cuốn sách này, mình rất thích những ví dụ mà tác giả đưa ra. Đặc biệt đó là những ví dụ về tình cảm gia đình, về việc nuôi dạy con cái. Bởi đó chính là nền tảng quan trọng bậc nhất để kiến tạo nên nhân cách, tư tưởng và văn hóa của mỗi cá nhân sau này.
Rất nhiều tâm bệnh khi lớn lên đều xuất phát từ gia đình, từ lối hành xử vô kỷ luật, thiếu nhất quán và thiếu tình yêu thương của cha mẹ. Gia đình chính là nơi định hình thế giới quan của mỗi người, mà trong đó cha mẹ chính là nhà lãnh đạo văn hóa.
Có đứa trẻ vì ngày bé bị mẹ chê là xấu, là đen, là cục mịch giống bố mà lớn lên trở nên nhút nhát, tự ti chỉ vì ngoại hình của bản thân. Có thể lời chê năm xưa của mẹ không ác ý, nó chỉ là giây phút bốc đồng nhưng lại vô tình trở thành gánh nặng tâm lý của người con sau này. Lời chê bai vô tình đó đã khiến đứa trẻ lớn lên vẫn luôn tự ti về làn da, về ngoại hình và về cơ thể của bản thân. Dù rất xinh đẹp, nhưng lúc nào cô cũng nghĩ mình rất xấu, rất đen và không xứng đáng được yêu thương.
Đó là lý do vì sao ta nói rằng, khi yêu một ai đó ta phải rất kỷ luật, kỷ luật cả trong lời nói, trong cử chỉ, trong hành động và cả trong cách hành xử của chúng ta nữa. Nếu không nó sẽ để lại một vết đen tâm lý sau này cho người đối phương.
Để tự chữa lành những tổn thương trong quá khứ, đặc biệt là những sang chấn tuổi thơ thì ta phải làm thế nào? Ta phải học cách để thay đổi sự chuyển lặp, phải học hỏi thật nhiều để mở rộng hiểu biết. Từ đó thay đổi và định hình lại thế giới quan của bản thân. Trong thế giới quan ấy không chỉ có ta, có những người xung quanh mà còn có cả vũ trụ.
Mối tương quan ấy rất mạnh mẽ, vậy nên không chỉ học hỏi để hiểu rõ bản thân mà còn để hiểu về thế giới và các quy luật của vũ trụ.
Để kết thúc phần này mình xin chia sẻ lại thông điệp rất ý nghĩa của tác giả “Đừng để tầm nhìn tù túng của khoa học hạn chế tầm nhìn, và cũng để đừng để khả năng phản biện của mình bị lấn át trước hào quang rực rỡ của cõi tâm linh”. Hãy lùi lại để hiểu được sự tương quan giữa ta và thế giới tâm linh cũng như thế giới khoa học.

4. PHƯỚC LÀNH

Đây là một phần rất thú vị, phần này khiến mình nhớ tới luật hấp dẫn. Bởi từ phước lành này sẽ gắn bó sâu sắc với tâm linh và tôn giáo. Mình dù không theo bất cứ tôn giáo nào nhưng mình rất tin vào các quy luật của vũ trụ.
Tác giả có một sự lý giải khiến mình rất thích thú: phước lành thực sự nằm ở bên trong của chúng ta. Ta chính là một tiểu vũ trụ trong vũ trụ rộng lớn này.
Thay vì lo lắng, bất an và sợ hãi khi tiếng nói bên trong của chúng ta báo hiệu một điều gì đó. Hãy nhìn nhận nó như một thông điệp, như một món quà để chấp nhận và nỗ lực sửa mình. Chính hành trình đó sẽ giúp chúng ta sống với thế giới mới. Giúp ta trưởng thành về mặt ý chí và cải thiện năng lực yêu thương.
Với mình phước lành giống như sự may mắn vậy. Thay vì đi tìm kiếm sự may mắn, hãy dành thời gian để trau dồi, nâng cấp và phát triển bản thân. Biến chúng ta thành một mảnh đất màu mỡ, một nơi để hoan nghênh phước lành. Để khi may mắn kéo tới thì chúng ta nhận lấy cơ hội và tạo nên sự đột phá, chuyển biến trong công việc và cuộc sống của bản thân.
Mình biết bài này rất rất rất dài, nhưng đây là một món quà mà mình dành tặng cho bản thân và mọi người sau khi đọc xong cuốn sách giá trị này. Biết ơn chị Nguyễn Bích Lan vì đã giới thiệu cho em một cuốn sách hay và sâu sắc đến vậy. Và mình cũng cảm ơn những ai đã đọc tới những dòng cuối cùng này, bạn rất xứng đáng với lời cảm ơn ấy bởi sự nỗ lực và kiên trì của bạn.
Nguồn bài viết: FB Lê Nghĩa (=> Link: https://www.facebook.com/lebichnghia)